Zelfbouw Kruiswissel of Hosenträger in K-rail

Uit 3rail Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Kruiswissel of Hosenträger

Zelfbouw Kruiswissel of Hosenträger in K-rail


Voorwoord

Dit artikel beschrijft de bouw van een kruiswissel (of in het Duits Hosenträger) met slanke Märklin K-rail wissels en kruising. De bouw is beschreven in een topic op het 3railforum geschreven door Menno (madmenno) in maart 2009. Alle teksten en foto's en/of bewerkingen daarvan zijn hier geplaatst met toestemming van Menno.

Waarom deze bouw?

Het betreft hier het bouwen van een dubbele kruisoverloopwissel, waarbij het gaat om een dubbele overloopwissel in een traject waarbij de sporen (hart op hart) 57mm uit elkaar liggen. Dit is de standaard afstand bij gebruik van slanke wissels van het Märklin K-rail programma. Deze wisselcombinatie is niet standaard mogelijk in het K-rail programma, omdat de sporen te dicht bij elkaar liggen voor een standaard kruising en omdat een kruising met een hoek van 2x 14,43 graden niet bestaat. Het dichtste in de buurt komt de 2259 met een hoek van 22,50 graden.

Ontwerp

Totaal Ontwerp Kruiswissel

Omdat het een behoorlijke reken- en puzzelpartij is om het geheel passend te maken (niet kloppende hoeken e.d.) is eerst een uitgebreide tekening in AutoCAD gemaakt. Hierdoor was gelijk duidelijk wat er waar af en bij moest. Het project bleek hierdoor ook haalbaar te zijn. De tekening is erg uitgebreid en bestaat uit veel tekenlagen die aan en uit gezet kunnen worden voor de overzichtelijkheid. De AutoCAD tekeningen zijn hier in versimpelde uitvoering geplaatst.

Wissels en kruising bewerken

Verwijderen deel onderkant

Er moeten eerst een aantal dingen gebeuren aan de wissels zelf. Van het wissel wordt aan de onderkant een een stukje verwijderd. Dit is het stuk onder het begin van de wisseltongen waar het mechanisme zich bevind om deze om te zetten. De bedoeling is namelijk om de wissel om te zetten met servoaandrijvingen van ESU. Daarover later meer.

Wissel bewerken: puntstuk verwijderen

De gebruikte wissels zijn van het oudere type met het beweegbare hartstuk. Deze moest om meerdere redenen verwijderd worden. Ten eerste zijn ze niet altijd even betrouwbaar. De belangrijkste reden was echter dat het mechanisme om het hartstuk mee te laten bewegen in de weg zat voor de ombouw van het wissel. Het hartstuk is dus verwijderd en zal op een later tijdstip vervangen worden door een vast hartstuk met bijbehorende strijkregels.

Het mechanisme voor het beweegbaar hartstuk zit tussen de biels waarin de hendel of wisselaandrijving gestoken wordt en het puntstuk zelf. In de afbuigende rail is dat zichtbaar als een zwart plastic staafje tussen de biels.

Wissel bewerken: verwijderde onderdelen van het mechanisme

Omdat de wisseltongen direct omgezet gaan worden, in plaats van via de Märklin hendeltjes of wisselaandrijving, is het complete oude mechanisme voor het omzetten van de wisseltongen overbodig geworden. In principe kunnen deze onderdelen wel blijven zitten, maar in verband met het eventuele ballasten van het wissel is het beter deze te verwijderen. Het gaat echter niet zonder enig geweld en het is een onomkeerbaar proces!

Op de foto staan alle onderdelen die verwijderd zijn uit het wissel. Nogmaals: bedenk goed of je alleen de onderdelen voor het omzetten het puntstuk wil verwijderen of alle onderdelen die nodig zijn voor het omzetten van het wissel.

Wissel bewerken: geplaatst op een montageplankje

Op de foto het betreffende wissel na verwijdering van alle onderdelen. Een klein stukje railstaaf is al verwijderd, omdat het al los zat. Een plankje is gemaakt om het geheel op te fixeren. Hierop worden alle belangrijke maten uitgetekend en gaten geboord om de wissels en de kruising (eventueel) vast te kunnen schroeven. Hierdoor garandeer je een wisselcombinatie waarvan de maten kloppen. het geeft tevens een stabiel platform om bijvoorbeeld op af te tekenen en op te solderen zonder dat de delen verplaatsen.

Wissel bewerken: railstaven van wissel en kruising verwijderd

De railstaven van zowel het wissel als de kruising zijn op maat geslepen. Dit gaat gewoon met een Dremel met een slijpschijfje. De railstaven zijn zodanig ingekort, dat de hoek die de originele wissel maakt (14,43 graden) is verkleind tot de helft van 22,5 graden (11,25 graden). Dit is nodig vanwege de hoek die de kruising maakt.

De railstaven verwijderen kan nog wat problemen met zich mee brengen vanwege de elektrische verbinding van de diverse railstaven door de bielsen. Een metalen strip die beide railstaven verbond moest met geweld verwijderd worden, omdat deze erg goed vast zat.

Van het wissel en de kruising worden de overbodige delen gesneden of geslepen (zie de foto's hieronder). Heel belangrijk is dat alles heel goed uitgemeten wordt zodat niet teveel wordt weggehaald. De uitdrukking: 'Twee keer meten één keer zagen' gaat hier zeker op! Na het netjes ontbramen van het metaal en afvijlen van eventuele ongewenste uitsteeksels is het eindresultaat zichtbaar in de laatste foto.

Tot nu toe zijn van slechts één wissel en van één zijde van de kruising de overbodige delen verwijderd, uiteraard moet dit bij de andere drie wissels en zijden van de kruising ook gebeuren.

Let op dat er bij twee wissels en twee zijden van de kruising in spiegelbeeld gewerkt moet worden!

Samenstellen van het kruiswissel

Als alle componenten voorbewerkt zijn, kan het samenstellen van het kruiswissel beginnen.

Wissel en kruising aan elkaar

Na enig passen en bijvijlen/slijpen van de delen is dit het uiteindelijke resultaat. Let op de hulpstreepjes, die getrokken zijn om de juiste positie van de diverse onderdelen te kunnen bepalen. Deze zijn niet alleen erg handig, maar ook belangrijk om de juiste maatvoering van het kruiswissel te bepalen.

Onderstaande foto's geven wat meer details van het samenstellen van het kruiswissel.

Wissel en kruising aan elkaar

Een detailfoto van de strijkregel; het in het rood omcirkelde deel van de strijkregel is omgebogen in de richting van de rode pijl. Dit is gedaan zodat de strijkregel makkelijk verlengd kan woren in verband met het hartstuk van de kruising. De strijkregel wordt verlengd zoals in het rood getekend.

Let wel: Alles zit nog maar tijdelijk vast om te kunnen passen. Als alles is verwerkt moeten de delen aan elkaar worden gelijmd. De onderkant van de wissels moet doorgesoldeerd worden en de nieuw benodigde strijkregels moeten nog gemaakt worden van overige stukje railstaaf.

Twee wissels en kruising aan elkaar

Een stapje verder door twee wissels en de kruising aan elkaar te plaatsen.

Kruiswissel geassembleerd

Het voorlopige resultaat bij het aansluiten van alle vier de wissels is als hiernaast en -onder. Op dit punt zit alles nog los en sluit niet altijd even goed aan.

Kruiswissel geassembleerd

Uit deze detailopname is te zien dat er nog een kort stukje tussen de wissels verlengd moet worden. Dit komt door het verkleinen van de hoek van de afbuigende sporen. Dit stukje is ongeveer 1,5cm en wordt opgevuld op met reststukken die vrij zijn gekomen bij het bewerken van de wissels en kruising. Op de foto liggen deze onderdelen al klaar.

Onderstaande foto's geven het resultaat na plaatsing van deze stukjes.

Puntstuk vervangen

Het beweegbare puntstuk moet vervangen worden door een vast puntstuk omdat het mechanisme hiervan verwijderd is. De oude beweegbare hartstukken zijn aangepast om een nieuwe vast puntstuk te maken. Met enige handigheid lukt dit prima. Onder het aangepaste hartstuk is een oud hartstuk te zien als vergelijking.

Kruiswissel voor het lijmen

Een afbeelding waarbij de kruising los is van de rest. Duidelijk zichtbaar is dat er eigenlijk niet veel meer over is van de kruising. Ondanks dat er veel materiaal af moest zit alles nog stevig aan elkaar vast.

Dit is het punt waarop alle delen aan elkaar gelijmd worden.

Het eindresultaat van de mechanische bouw. Het kruiswissel is voorzien van alle extra benodigde strijkregels en vaste hartstukken, welke op maat gevijld zijn.

Het was in totaal een behoorlijk gepriegel om alles goed op maat en op zijn plaats te krijgen. Het is namelijk erg belangrijk dat alle strijkregels precies goed zitten anders ontsporen de treinen!

Elektrische aansluiting

Bedrading voor het kruiswissel

Het kruiswissel moet voorzien worden van aansluitdraden om een continue stroomvoorziening te waarborgen. Voor deze aansluiting waren 35 aansluitdraden nodig. Dat heeft te maken met de inbouw in een module voor een modulebaan en voor gebruik bij 2-rail en 3rail verkeer door elkaar heen. Voor gebruik in reguliere 3-rail banen zullen minder draden nodig zijn.

Uiteindelijke inbouw

Voorbeeld voor inbouw

Een voorbeeld hoe dit kruiswissel gebruikt kan worden. Uiteraard zijn vele plekken denkbaar waar een dergelijk kruiswissel te plaatsen. Voor Nederlands voorbeeld ligt plaatsing op een station voor de hand.