Postrijtuigen

Uit 3rail Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Afbeelding van het houten postrijtuig nr. NS P 6046 van de Nederlandse Posterijen in dienst van 1909 tot 1919.Foto Utrechts Archief 152034

Nederlandse Postrijtuigen

Een postrijtuig is een rijtuig, speciaal ingericht voor het transporteren van poststukken. Vaak kon de post ook tijdens de rit worden gesorteerd.

  • citaat: Postrijtuigen rijden er eigenlijk net zo lang als er locomotieven rijden.

Samenvatting ontwikkeling postvervoer per trein in Nederland

  • 1930 In de jaren '30, werden de eerste gestroomlijnde postrijtuigen ontwikkeld
Afbeelding van het postrijtuig NS P 4056 (serie P 4043-4064, ex-S.S. AB 43-64) van de P.T.T./N.S. te Utrecht.Foto Utrechts Archief 166968
  • 1950 Besloten werd om de post zoveel mogelijk gescheiden van het reizigersvervoer te gaan vervoeren. Door buitendienststelling van de Mat 24 (blokkendoos) werden een aantal motorrijtuigen omgebouwd tot postrijtuigen met de nummering mP9200.
  • 1956-1960 Er werden totaal 25 Blokkendoosrijtuigen omgebouwd naar Postrijtuig.
  • 1960 In de Jaren ’60 werden door de PTT 35 speciaal voor het postvervoer ontworpen postmotorrijtuigen aangeschaft ter vervanging van de oude Blokkendoosrijtuigen. De serie kreeg de nummering mP 3000 welke is afgeleid van het Elektrisch Materieel '64.
  • 1975-1985 Tussen de tweede helft van de jaren zeventig en de eerste helft van de jaren '80 werden de motorposten overgeschilderd in een combinatie van de nieuwe NS huisstijl (geel) en de PTT-huisstijl (rood). (zie foto hieronder).
  • 1989 Door de privatisering van de PTT werd de huisstijl vanaf 1989 opnieuw aangepast. Sinds de jaren zeventig reden ze voornamelijk met de speciale postwagens type Hbbkkss.
  • 1990 In de jaren ’90 werd het vervoer van post per trein afgebouwd.
  • 1992 Werd de eerste voormalige motorpost overgedragen aan de NS. De mP 3032 werd omgebouwd tot ATB-meetrijtuig.
  • 1995 De NS neemt opnieuw een aantal motorposten van de PTT over. Deze motorrijtuigen werden ingezet in het vervoer van materialen en materieel tussen de verschillende werkplaatsen.
  • 1997 Vanaf mei van dit jaar vindt er helemaal geen postvervoer per spoor meer plaats in Nederland. Hiermee werden ook de laatste overbodig geworden motorposten verkocht aan NS Cargo . Ondanks alle plannen kwam er van effectief vervoer weinig terecht. Na enige tijd werden de meeste voormalige motorposten buiten dienst gesteld en gesloopt. Hierbij hebben ze eerst bruikbare onderdelen afgestaan voor de treinstellen materieel '64. Vijf rijtuigen zijn omgebouwd tot meetrijtuig voor Eurailscout (3024 en 3032) en ETCS/ERTMS (3029, 3033 en 3034) en een tweetal (3027 en 3030) staat terzijde bij Railion. De 3027, 3030, 3033 en 3034 zijn gesloopt in 2009.

Bron Tekst[1]


Mat. 1924 ("Blokkendoos")

Afb. van het motorpostrijtuig nr. 9201 (mat. 1924, "Blokkendozen") van de N.S. te Haarlem..Foto Utrechts Archief 160560 datering: 24/09/1956 (24 september 1956, 20e eeuw)

Materieel '24 was een serie elektrisch spoorwegmaterieel van de Nederlandse Spoorwegen. Onofficieel werd het oorspronkelijk ook, naar het geluid van de motoren, aangeduid met de bijnaam Stofzuigers. Na de komst van het elektrische stroomlijnmaterieel sinds 1935 werd deze benaming gaandeweg vervangen door Blokkendozen, naar het hoekige model. Sommige NS-ers en spoorweghobbyisten spraken steevast over (elektrisch) buffermaterieel, ter onderscheiding van de gestroomlijnde, bufferloze elektrische treinstellen van de types Mat '35, Mat '36 en Mat '40.

Bij het ontwerp van dit materieel in 1924 werd gebruikgemaakt van de ervaringen die waren opgedaan met het eerste elektrische materieel in Nederland, het ZHESM-materieel uit 1908 dat gebruikt werd op de spoorlijn Rotterdam Hofplein - Scheveningen (Hofpleinlijn).

Het materieel was in eerste instantie bedoeld om gebruikt te worden op de spoorlijn Amsterdam - Rotterdam (Oude Lijn), die in 1924-27 geëlektrificeerd werd. In de loop der tijd was het materieel op het gehele geëlektrificeerde net te zien. In 1931 kwam er nog een nalevering met de elektrificatie van de spoorlijn Amsterdam - Alkmaar (Zaanlijn). Er werden tussen 1923 en 1932 door diverse fabrieken totaal 130 motorrijtuigen en 129 rijtuigen afgeleverd.

Bron tekst:[2]


Stroomlijn postrijtuig (PEC)

Stroomlijnpostrijtuig (Pec) van de Nederlandse Posterijen langs het perron van het N.S.-station Utrecht C.S. datering: 01/01/1938 - 31/12/1940

Voor postvervoer in Nederlandse treinstellen werden in de jaren dertig, veertig en vijftig de stroomlijnpostrijtuigen, type Pec, gebouwd. Deze postrijtuigen waren bedoeld om gekoppeld te worden met treinstellen, en waren dan ook uitgerust met automatische koppelingen. Zij waren eigendom van het staatsbedrijf PTT, maar reden mee in de treinen van de NS, die ook zorg droeg voor het onderhoud.

Deze postrijtuigen konden gekoppeld worden met het stroomlijnmaterieel gebouwd vanaf de jaren dertig tot en met de treinstellen Plan U uit de jaren zestig. De postrijtuigen werden in een donkergroene kleurstelling met rode biezen gelijk aan het stroomlijnmaterieel afgeleverd. In de jaren zestig werd de kleurstelling gewijzigd in grasgroen met zandgele biezen, waarin ook het elektrische stroomlijnmaterieel was verschenen. De postrijtuigen werden buiten dienst gesteld tussen 1966 en 1979. Een exemplaar is bewaard gebleven in de collectie van het Spoorwegmuseum.

Motorpost (Plan mP)

Afbeelding van een posttrein, bestaande uit een electrisch motorpostrijtuig (mP) en twee postwagens type Hbbkkss van de P.T.T. foto: Utrechts Archief nr.160380
Afbeelding van het motorpostrijtuig nr. 3016 (plan mP) van de P.T.T. met een postwagen type Hbbkkss te Sittard.Foto Utrechts Archief 152071

De Motorpost (Plan mP) is een Nederlands elektrisch motorrijtuig, speciaal ingericht voor het vervoer van post.

Een motorpost (de mP 3031) is opgenomen in de collectie van het Nederlands Spoorwegmuseum. Deze is inmiddels weer roodbruin geschilderd, de kleur van de afleveringstoestand. Ook een postwagen (Hbbkkss 242 2 043) behoort tot de collectie.


Meer informatie over gemotoriseerde postrijtuigen is te vinden onder Bouwserie mP 3000

Waar nog te zien !

Bijzonderheden/Opmerkingen

Literatuur

Externe verwijzingen

Diverse afbeeldingen


Bronnen, referenties en/of voetnoten

  1. (samengevat) artikel Postrijtuigen Wikipedia
  2. Wikipedia Mat '24


Modellen

Modellen van Nederlandse Postrijtuigen/Motorrijtuigen
Postrijtuigen: Märklin 4048
Motorpostrijtuigen: Zie:Sjabloon:Märklin-mP3000-modellen

NL.gif
Artitec H0 modellen PEC-Postrijtuigen

Art.nr. Type Intro-jr. Uitvoering Tijdperk Bedrijfsnr. Bedrijf Kleur Bijzonderheden Foto
Artitec 20.277.01 PEC - DC (2rail) IIb P 8506 PTT Groen Deuk neus -
Artitec 20.277.02 PEC - DC (2rail) IIIa/IIIb P 901 PTT Grasgroen Deuk neus -
Artitec 20.277.03 PEC - DC (2rail) IIIc P 904 PTT Grasgroen Deuk neus -
Artitec 20.277.04 PEC - DC (2rail) IVa 1906 PTT Grasgroen Deuk neus -
Artitec MTEP8502 PEC - DC (2rail) IIb 8502 PTT Grasgroen Deuk neus excl Modeltr.express -
Artitec 20.278.01 PEC - DC (2rail) IIc/IIIa P 8521 PTT Groen Gewone neus -
Artitec 20.278.02 PEC - DC (2rail) IIIa/IIIb P 907 PTT Grasgroen Gewone neus -
Artitec 20.278.03 PEC - DC (2rail) IIIc P 923 PTT Grasgroen Gewone neus -
Artitec 20.278.04 PEC - DC (2rail) IVa 1928 PTT Grasgroen Gewone neus -
Artitec MTEP1935 PEC - DC (2rail) IVa 1935 PTT Grasgroen Gewone neus, excl. Modeltr.express -

NL.gif
Artitec H0 modellen Postrijtuigen Serie P7011-7021

Art.nr. Type Intro-jr. Uitvoering Tijdperk Bedrijfsnr. Bedrijf Kleur Bijzonderheden Foto
Artitec 20.295.01 Serie P7011-7021 - DC (2rail) IIa/IIb P 7012 PTT Groen Zilver dak -
Artitec 20.295.02 Serie P7011-7021 - DC (2rail) IIa/IIb P 7021 PTT Groen Zilver dak -
Artitec 20.296.01 Serie P7011-7021 - DC (2rail) IIIa P 7017 PTT Turkoise - -
Artitec 20.296.02 Serie P7011-7021 - DC (2rail) IIIa P 7901 PTT Turkoise - -
Artitec 20.297.01 Serie P7011-7021 - DC (2rail) IIIb/IIIc P 7902 PTT Blauw - -
Artitec 20.297.02 Serie P7011-7021 - DC (2rail) IIIb/IIIc P 7903 PTT Blauw - -

Stoomlocomotieven: NS 900 - NS 1000 - NS 1100 - NS 1200 - NS 1300 - NS 1500 - NS 1600 - NS 1900 - NS 2100 - NS 2800 - NS 2900 - NS 3100 - NS 3200 - NS 3300 - NS 3500 - NS 3600 - NS 3700 - NS 3900 - NS 4000 - NS 4500 - NS 4700 - NS 4900 - NS 5200 - NS 5400 - NS 5500 - NS 6300 - BR64 “(VSM)” - NS 7700 - NS 9600
Diesellocomotieven: NS 100/200/300 - NS 500/600/700 - NS 2000 - NS 2200 - NS 2400 - NS 2600 - NS 2800 - NS 2900 - ACTS 5800 - ACTS 6700/Locon 9800 - BR 232 - NS 6400 - Class 66 - G 1206 - G2000-BB - V100 - NedTrain Serie 700
Elektrische locomotieven: NS 1000 - NS 1100 - NS 1200 - NS 1300 - NS 1500 - NS 1600 - NS 1700 - NS 1800 - NS Hispeed 186 - TRAXX - BR 189 - Locon 9900
Treinstellen (Diesel): Mat '34 (dieseldrie) - Dieselvijf - Plan X (Blauwe Engel)DE4 (Nederlands-Zwitserse TEE) - Plan U - DH (Wadloper) - Kameel (directierijtuig, VIP-car) - DM '90 (Buffel) - LINT 41/H - GTW (Breng / Spurt / Velios)
Treinstellen (Elektr): ZHESM-materieel - Mat '24 (Blokkendoos) - Mat '35 (Stroomlijnmaterieel) - Mat '36 - Mat '40 - Mat '46 - Mat '54 (Hondekop)Mat '57 (Hondekop-Benelux) Motorpost mP3000 - Mat '64 (Plan T) - SM '90 (Railhopper) - Mat '64 (Plan V) - SGM (Sprinter) - ICM (Koploper) - DD-AR - NID - VIRM - Thalys PBA- Thalys PBKA - ICE 3M - Protos - GTW (Breng / Spurt / Velios) - SLT (Sprinter Lighttrain) - V250 (Albatros)
Rijtuigen (voormalig materieel): Mat '24 (Blokkendoos) - Ovale ramen rijtuigen - Stalen coupé rijtuigen - D-trein rijtuigen - Koninklijke rijtuigen - Salon rijtuigen - Bagage rijtuigenBolkop rijtuigen - Postrijtuigen - Pec (stroomlijnpostrijtuig) - Plan C - Plan D - Plan E - Plan K - Plan L - Plan N - Plan O - Plan W - K4 - M2Avmz - ICK - ICL
Rijtuigen (huidig materieel): DDM-1 - ICRm - Koninklijk rijtuig